رادیو و تلویزیون ایران صاحب ماهواره می شود
ساعت ۱٢:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٩/٢  
 دولت ایران برای خرید ماهواره اختصاصی ۲۵۰ میلیون دلار در اختیار رادیو و تلویزیون این کشور قرار داده است.

این مبلغ به صورت ارزی و به منظور تامین اعتبار جهت خرید تجهیزات و قراردادن ماهواره صدا و سیما (رادیو و تلویزیون دولتی ایران) در نظر گرفته شده است و از محل حساب ذخیره ارزی تامین خواهد شد.

براساس قانون، صدا و سیما موظف است با همکاری سازمان فضایی ایران برای تهیه و تامین ماهواره اقدام کند.

این ماهواره که "ایران دی بی اس دو" نام دارد، قرار است در مدار ۲۶ درجه شرقی مستقر شود که به سازمان صداو سیما اختصاص داده شده است.

سالها پیش در سازمان جهانی مخابرات (ITU) نقاط مداری ۲۶، ۳۴ و۴۷ درجه شرقی به نام ایران ثبت شده است و این کشور مجبور بوده که با خرید و استفاده از ماهواره های مستعمل روسی این نقاط فضایی را حفظ کند.

ایران همواره نگران بوده که اگر نتواند از این نقاط فضایی استفاده کند این نقاط فضایی به کشورهای دیگر واگذار شود.

برخی کارشناسان می گویند که برای حفظ نقاط مداری سالانه بودجه کلانی صرف می شود و به همین جهت بهتر است بودجه چند سال آن برای اجرای پروژه پرتاب ماهواره اختصاص یابد.

آنان چنین روشی را مقرون به صرفه تر از ادامه استفاده از ماهواره های فرسوده می دانند.

در مقابل عده ای نیز می گویند که ایران نمی تواند از ظرفیت کامل یک ماهواره استفاده کند و اجاره دادن آن نیز بسیار دشوار است.

با این همه، با اختصاص بودجه خرید ماهواره، یکی از این نقاط فضایی در اختیار رادیو و تلویزیون دولتی قرار می گیرد.

چرخه طراحی، ساخت و خرید ماهواره معمولا طولانی است ولی اگر این ماهواره به فضا پرتاپ شود، اولین ماهواره اختصاصی ایران خواهد بود.

ایران چهار سال پیش قراردادی ۱۳۲ میلیون دلاری را با شرکت روسی اویااکسپورت برای طراحی، ساخت و پرتاپ ماهواره زهره امضا کرد

طراحان اختصاص بودجه خرید ماهواره برای سازمان صدا و سیما در مجلس چهار دلیل داشتند: "خروج ایران از انزوای خبری، ارتباط مطمئن با مخاطبان داخلی و منطقه ای، پیشگیری از مخاطرات قطع شبکه های برون مرزی و اتمام مهلت پرتاپ ماهواره به نقاط مداری اختصاص یافته."

برخی از این دلایل همچنان که مرکز پژوهشهای مجلس توضیح داد، توجیه نداشت ولی نمایندگان مجلس بدون توجه به دلایل به اختصاص این بودجه رای دادند به این امید که بخشی از هزینه های اجاره ماهواره کم شود و شبکه های تلویزیونی بدون نیاز به خارجیان به طور مستقل برنامه های خود را پخش کند.

ماهواره زهره

در کنار تلاشی که رادیو و تلویزیون دولتی برای خرید ماهواره انجام می دهد، دو طرح دیگر پرتاپ ماهواره نیز در ایران دنبال می شود.

ایران چهار سال پیش قراردادی ۱۳۲ میلیون دلاری را با شرکت روسی اویااکسپورت برای طراحی، ساخت و پرتاپ ماهواره زهره امضا کرد.

هدف قرارداد پرتاپ ماهواره زهره این بود که بخش ارتباطات تلفن، ارتباطات داده ها (دیتا) و پخش برنامه های رادیو و تلویزیونی از آن استفاده کند.

طرح ماهواره زهره سابقه ای طولانی دارد و به قبل از انقلاب می رسد ولی اجرای آن بعد از انقلاب ۱۹۷۹ متوقف شد.

در دهه ۱۳۷۰ خورشیدی چند بار بحث ساخت ماهواره زهره به میان آمد اما با واکنش مخالف برخی مقام ‌های ایرانی، اجرای این پروژه به تعویق افتاد.

سرانجام وزارت ارتباطات و فناوری با امضای قرارداد ساخت ماهواره زهره سعی کرد تا اولین ماهواره اختصاصی ایران در مدار قرار گیرد.

اما در عمل این پروژه آن طور که پیش بینی می شد پیش نرفت و هنوز مشخص نیست که به چه دلیل این پروژه به تاخیر افتاده است.

قرار بود که شرکت روسی بعد از دو سال و نیم ماهواره را پرتاپ کند اما وضعیت این ماهواره همچنان نامعلوم است.

ماهواره مصباح

همزمان با این پروژه، ایران طرح ماهواره "مصباح" را نیز دنبال می کند که پروژه ای مشترک با یک شرکت ایتالیایی است.

این پروژه نیز همانند ماهواره زهره سرنوشت مبهمی دارد و با آنکه ده سال از طراحی و ساخت مدل زمینی آن می گذرد، هنوز مشخص نیست که چه زمانی به فضا پرتاپ می شود.

قرار است از ماهواره مصباح برای فعالیت‌‌ های علمی، تحقیقاتی و آموزشی استفاده شود. شناسایی منابع آبی، خاکی، معدنی، هواشناسی، ‌کنترل شبکه های آب،‌ برق، نفت و گاز ‌و کمک‌ رسانی در حوادث غیرمترقبه از جمله اهداف ساخت و پرتاپ ماهواره مصباح است.

البته گزارشهایی از ساخت ماهواره ای دیگر به نام "امید" نیز مطرح شده است و ایران می گوید که به زودی آن را با موشک "ماهواره بر امید" به فضا پرتاپ خواهد کرد. مشخصات این ماهواره بسیار شبیه ماهواره مصباح است.

ایران در سال ۲۰۰۵ اعلام کرد که ظرف پنج سال آینده ۵۰۰ میلیون دلار برای اجرای پروژه های فضایی اختصاص می دهد.

ایران امیدوار است تا سال ۲۰۱۰ چهار ماهواره به فضا پرتاب کند اما پروژه های ساخت و پرتاپ ماهواره این کشور با تاخیر مواجه است و مشخص نیست که این ماهواره ها دقیقا در چه زمانی به فضا پرتاپ خواهد شد.

http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2008/11/081120_ka_sattellite_iran.shtml