آسیب های کاهش قیمت نفت بر اقتصاد ایران
ساعت ٤:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٩/٤  
در حالی که کاهش مداوم قیمت نفت نگرانی هایی در ایران به دنبال داشته، محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری ایران، گفته است که "کاهش قیمت نفت در اقتصاد ایران تاثیری نخواهد داشت و ما قادریم با نفت پنج دلاری هم کشور را اداره کنیم.

به گفته آقای احمدی نژاد، اقتصاد ایران یک اقتصاد درونزاست و همین امر باعث می شود تا تغییرات اقتصاد جهانی بر اقتصاد ایران تاثیر نگذارد.

آقای احمدی نژاد تاکید دارد که کاهش قیمت نفت با وجود برنامه هایی که جمهوری اسلامی برای اقتصادش دارد، تاثیری بر این کشور نخواهد گذاشت.

برخی تحلیگران اقتصادی بر این باورند که اقتصاد ایران به شدت به درآمدهای نفتی متکی است و کاهش آن می تواند این کشور را در شرایط بغرنجی و دشواری قرار دهد.

بر اساس گزارش رسمی بانک مرکزی ایران، درآمدهای نفتی این کشور در سه سال گذشته، بیشتر از ۱۹۷ میلیارد دلار بوده و پیش بینی می شود با وجود کاهش شدید قیمت نفت، درآمدهای نفتی این کشور در سال جاری به حدود ۷۰ میلیارد دلار برسد.

در سه سال گذشته قیمت نفت همواره در حال افزایش بوده و به ۱۴۷ دلار در هر بشکه نیز رسیده بود اما اکنون قیمت نفت به زیر ۴۵ دلار در هر بشکه سقوط کرده یعنی به کمتر از یک سوم کاهش یافته است.

در شش ماه اول سال جاری خورشیدی بازار نفت دوران طلایی خود را سپری کرده و قیمت نفت به بالاترین حد خود رسید به همین دلیل کاهش شدید قیمت نفت، بازتاب چندانی در مجموع درآمدهای نفتی ایران نخواهد داشت اما اگر این وضعیت در سال آینده نیز ادامه یابد به این معنی است که درآمدهای نفتی ایران یکباره از بالای 80 میلیارد دلار در سال گذشته به بیشتر از نصف کاهش می یابد.

توزیع نقدی یارانه

گزارشها نشان می دهد که بخش عمده ای از درآمدهای نفتی سه سال اخیر هزینه شده و پس انداز چندانی در حساب ذخیره ارزی که مازاد درآمدهای نفتی در آن نگهداری می شود، باقی نمانده است.

با وجود بالا بودن درآمدهای نفتی در سال جاری، پیش بینی نمی شود که آثار کاهش شدید قیمت نفت در سال جاری آشکار شود ولی اگر قیمت نفت در همین سطح باقی بماند مشکل کاهش قیمت نفت در سال آینده خود را نشان خواهد داد.

به همین دلیل هم اکنون بحث های داغی در باره قیمت نفت در بودجه در جریان است و نگرانی ها نسبت به آثار ادامه کاهش قیمت نفت بر اقتصاد ایران رو به افزایش است.

بخشی از نگرانی مربوط به بودجه سالانه است که سهم عمده ای از درآمدهای نفتی را تشکیل می دهد و بخش دیگر سهم فزاینده واردات است که پیش بینی می شود امسال به بالای ۶۰ میلیارد دلار برسد.

در چنین شرایطی، دولت درصدد است یک برنامه اقتصادی گسترده را نیز با عنوان "تحول اقتصادی" اجرا کند که مهمترین بخش آن، توزیع مستقیم یارانه ها است.

برآوردهای رسمی نشان می دهد که دولت سالانه حدود ۹۰ هزار میلیارد تومان (معادل یکصد میلیارد دلار) به صورت یارانه پرداخت می کند که بخش عمده آن را یارانه مواد سوختی تشکیل می دهد و اکنون دولت در صدد است آن را به صورت نقدی به حسابشان خانوارها واریز کند.

با اجرای طرح تحول اقتصادی، یارانه ها حذف شده و کالاها با قیمت تمام شده در اختیار مردم قرار خواهد گرفت.

با آنکه کارشناسان در باره تورمزا بودن توزیع نقدی یارانه ها هشدار داده اند اما آقای احمدی نژاد همزمانی آن را با کاهش قیمت نفت فرصتی برای اقتصاد ایران می داند که "باعث خواهد شد ارتباط بخش زیادی از اقتصاد ما با نوسانات نفت قطع شود."

تجربه گذشته

ایران در سه دهه گذشته چند بار با شوک کاهش شدید قیمت نفت را تجربه کرده است. کاهش شدید قیمت نفت در دهه ۱۳۶۰ که به عقیده کارشناسان یکی از دلایل عمده پذیرش قطعنامه سازمان ملل از سوی ایران و پایان جنگ هشت ساله ایران و عراق بود.

در آن سالها که ایران گرفتار جنگی فراگیر بود، درآمد سالانه نفتی این کشور زمانی به ۶ میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار در سال ۱۳۶۵ کاهش یافت و تا پیش از پایان جنگ نیز اهیچگاه به مرز ده میلیارد دلار نرسید.

این وضعیت ده سال پیش نیز تکرار شد. در دومین سال ریاست جمهوری محمد خاتمی در سال ۱۳۶۷ نیز درآمدهای نفتی به زیر ده میلیارد دلار سقوط کرد و اقتصاد ایران روزگار دشواری را پشت سر گذاشت.

وابستگی شدید به درآمدهای غیر قابل اعتماد، اقتصادی ایران را همواره در معرض آسیب قرارداده و برنامه های اقتصادی را شکننده کرده است.

به عقیده کارشناسان، تا زمانی که درآمدهای نفتی بخش عمده از بودجه سالانه ایران را تشکیل می دهد، این کشور همواره با کاهش قیمت نفت در معرض آسیب قرار خواهد داشت مگر آنکه درآمدهای مالیاتی چند برابر شود.

به نظر این گروه، در وضعیت فعلی دولت از دریافت مالیات که بخش کمی از بودجه سالانه را تامین می کند ناتوان است بنابر این به این زودی نخواهد توانست بخش اعظم درآمدهای خود را از این منبع تامین کند.www.bbc.co.uk/persian/business/2008/11/081123_ka_oilprices_ahmadijejad.shtml