هشدار نسبت به خشکسالی و کمبود آب در ایران
ساعت ۸:۱۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٩/٢٥  

کاوه امیدوار

پرویز فتاح وزیر نیرو با ارائه گزارشی به نمایندگان مجلس، خشکسالی اخیر را در پنجاه سال اخیر بی سابقه توصیف کرده و نسبت به ادامه خشکسالی در سال آینده هشدار داده است.

آقای فتاح وضعیت سال آینده را "حساس" خوانده و گفته است که "با هماهنگی که با هواشناسی به عمل آمده در حالت نااطمینانی قرار گرفته ایم و پیش بینی ها حاکی از ادامه خشکسالی در سال آینده است."

گزارش وزیر نیرو نشان می دهد که ذخیره آب پشت سدهای ایران به شدت کاهش یافته و آب پشت سدها در برخی موارد نسبت به سال گذشته نصف شده است.

به گفته آقای فتاح، در سال گذشته میزان ذخایر سدها ۱۷ میلیارد مترمکعب بود که امسال به ۱۳ میلیارد مترمکعب کاهش پیدا کرده است و بارندگی ها اخیر نیز "متاسفانه چاره ساز نبوده است تا بتواند کمبود ما را جبران کند."

مبنای این گزارش "سال آبی" است که از مهر تا شهریور را در بر می گیرد. گزارش وزارت نیرو نشان می دهد که متوسط بارش در سال آبی گذشته ۱۳۸ میلی متر بوده در حالی که میانگین متوسط بارش در ایران ۲۵۰ میلی متر است.

کاهش شدید آب سدها

خشکسالی یک سال اخیر باعث متوقف شدن فعالیت نیروگاههای برقابی شده است که ده درصد برق تولیدی ایران را تامین می کرد. ظرفیت نیروگاه های برق آبی ایران ۶۵۰۰ مگاوات است که برای تامین آب شرب مصرفی، تولید برق آنها متوقف شد.

متوقف شدن نیروگاههای برقآبی باعث قطع گسترده برق در تابستان امسال شد و پیش بینی می شود با کاهش شدید آب پشت سدها، نیروگاههای برقآبی در سال آینده نیز تعطیل باشند.

آب سدهای کرخه و شهید عباسپور در خوزستان به نصف کاهش پیدا کرده است و اگر در ماههای زمستان باران به اندازه کافی نبارد، نیروگاههای برقآبی فعالیتی نخواهند داشت.

حجم آب مخزن سد کارون سه که یک نیروگاه دوهزار مگاواتی دارد از ۸۵ میلیارد مترمکعب در سال گذشته به حدود پنج میلیارد مترمکعب رسیده است.

آب سد سفید روز نیز که منبع مهمی برای کشاورزی منطقه گیلان به حساب می آید، از ۲۸۰ میلیون مترمکعب به ۱۶۰ میلیون مترمکعب کاهش پیدا کرده است.

به گفته آقای فتاح، این آمارها به عنوان نمونه ارائه شده و بقیه سدها نیز با همین شرایط روبه روست.

گزارش وزیر نیرو نشان می دهد که وضعیت آبی کشور در سال آینده بدتر از سال جاری خواهد بود.

سد
مشکلات تامین آب شرب

علاوه بر مشکل تعطیلی نیروگاههای برقآبی، گزارش وزارت نیرو نشان می دهد که کاهش شدید ذخایر آب پشت سدها، تامین آب شرب شهرهای بزرگ را نیز با دشواریهای جدی روبه رو خواهد بود.

به گفته وزیر نیرو سد لار که یکی از منابع عمده تامین کننده آب شرب شهر تهران است، در شرایط بدی قرار دارد و حجم آب پشت این سد از ۷۰ میلیون مترمکعب در سال گذشه به ۱۳ میلیون مترمکعب رسیده است.

وضعیت آب سد امیرکبیر نیزکه بخشی از آب شهر تهران را تامین می کند نسبت به سال گذشته بدتر شده است. حجم آب پشت این سد از ۱۲۰ میلیون متر مکعب در سال گذشته به ۱۰۰ میلیون مترمکعب کاهش پیدا کرده است.

مشکل کمبود آب آشامیدنی محدود به شهر تهران نیست و بر اساس گزارش وزارت نیرو شهرهای شیراز، اصفهان و یزد نیز به دلیل کاهش خشکسالی و کاهش شدید آب پشت سدها با دشواریهایی در سال آینده رو به رو خواهد بود.

این گزارش نشان می دهد که حجم مخزن سد "درودزن" که یکی از منابع اصلی آب شهر شیراز است از ۴۱۳ میلیون مترمکعب به ۳۳ میلیون مترمکعب کاهش یافته است.

حجم آب سد زاینده رود نیز که آب شهرهای اصفهان و یزد را تامین می کند نسبت به سال گذشته نصف شده است.

ایران سال گذشته شرایط دشواری را برای تامین آب و برق پشت سر گذاشته است و پیش بینی می شود این مشکلات در سال آینده نیز ادامه پیدا کند.

سد لار که یکی از منابع عمده تامین کننده آب آشامیدنی شهر تهران است، در شرایط بدی قرار دارد و حجم آب پشت این سد از ۷۰ میلیون مترمکعب در سال گذشه به ۱۳ میلیون مترمکعب رسیده است.

برای مقابله با خشکسالی بودجه کلانی در بخش های مختلف اختصاص داده شده است اما وزیر نیرو می گوید۴۵۰ میلیارد تومان از محل مصوبه مجلس برای مقابله با خشکسالی در اختیار این وزارتخانه قرار گرفته است ولی این مبلغ با توجه به مسئولیتی که وزارت نیرو دارد قابل توجه نیست.

با تشدید مشکلات، دوباره طرح جلوگیری از هدرروی آب شهرها و اصلاح شبکه آبرسانی مورد توجه قرار گرفته است.

به گفته آقای بیشتر از ۲۶ درصد از آب شهرها که با هزینه بالا تامین می شود، در کانالهای شهرها به هدر می رود.

خشکسالی گسترده

ایران در فاصله سالهای ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۱ نیز یک دوره خشکسالی را پشت سر گذاشت که خسارات زیادی را به خصوص در بخش کشاورزی وارد کرد و آب آشامیدنی برخی شهرها از جمله شهر تهران سهمیه بندی شد.

برخی گزارشها نشان می دهد که خشکسالی اخیر در مواردی حتی بدتر از خشکسالی دوره گذشته بوده است که آثار آن در آینده ظاهر خواهد شد. با خشکسالی باعث شده تا ایران که در تولید گندم خودکفا شده بود یکباره بیشتر از شش میلیون تن گندم برای تامین نیازهای خود وارد کند.

در تابستان امسال، ایران با خاموشی های گسترده ای روبه رو شد و برخی از شهرها و روستاها برای تامین آب شرب مشکل داشتند.

ایران در منطقه ای خشک و کم باران قرار دارد و در نیمی از چهل سال اخیر شاهد خشکسالی بوده است.

دوره های خشکسالی در ایران معمولا پنج تا هفت ساله است و این احتمال وجود دارد که خشکسالی که سال گذشته شروع شده تا چند سال ادامه پیدا کند. bbc.co.uk/persian/business/2008/12/081215_ka_drought_fattah.shtml