استخراج طلا از زباله هاى الکترونیکى
ساعت ۳:۳٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱٠/٧  

ایران: چند وقتى است که دو بخش صنایع فلزى و صنایع برق، الکترونیک و فناورى اطلاعات، وزارت صنایع و معادن به دنبال از رده خارج کردن وسایل برقى فرسوده اى هستند که طى سال هاى اخیر، عمر طولانى داشته و در مصرف انرژى سهم بسزایى دارند.

طرح جذب و جلب که هدف مذکور را دنبال مى کند طبق گفته مسئولان وزارت صنایع و معادن تا پایان سال جنبه اجرایى پیدا کرده و خانواده ها در دو بخش لوازم خانگى فرسوده از طریق لیزینگ لوازم خانگى، لوازم صوتى و تصویرى با همکارى سازمان حفاظت محیط زیست مى توانند در تعویض و یا بازیافت لوازم خود اقدام کنند. البته جزئیات طرح جذب و جلب هنوز اعلام نشده است اما با حرکت هایى که در این جریان رخ داده، تولیدکنندگان داخلى قرار است نقش آفرین اصلى باشند.
  
در گزارش ذیل به تجهیزات الکترونیکى اشاره خواهیم داشت که با بازیافت آنها مى توان ضمن درآمدزایى براى کشور، تولیدات داخلى را افزایش داد و در مسیر حذف تجهیزات کامپیوترى فرسوده حرکت کرد.

سالانه حدود ۲۰ تا ۵۰ میلیون تن زباله الکترونیکى در جهان تولید مى شود که در ساختار این زباله ها فلزات سنگین و مواد شیمیایى بسیار سمى وجود دارد.

از سویى دیگر شرکت هاى سازنده روش هاى آسان تر و کم خرج ترى را در پیش گرفته اند و با صادر کردن این محصولات اسقاطى به کشورهاى جهان سوم در واقع مشکلات خود را به این نواحى منتقل مى کنند.

با این اوصاف بحث بازیافت زباله هاى الکترونیکى در دنیا به صورت جدى شروع شده و این در حالى است که در کشور ما هنوز در حد یک پیشنهاد است.

تعداد زیادى از قطعاتى که در ایران استفاده مى شود کهنه و قدیمى است، بنابراین معضل زباله هاى الکترونیکى را باید بحث جدى به حساب آورد. سازمان ها و مراکزى مانند آموزش و پرورش و بانکها معمولاً با رایانه هایى کار مى کنند که از رده خارج هستند و علاوه بر این که تولید زباله کرده و انبارهاى زیادى را اشغال مى کنند در اکثر اوقات شاهد دفع غلط این قطعات هستیم که آسیب جدى را به محیط زیست وارد مى کند.

این گزارش که از سوى دفتر صنایع برق، الکترونیک و فناورى اطلاعات وزارت صنایع و معادن تهیه شده است در ادامه به قانون زباله هاى تجهیزات الکترونیکى و الکتریکى اشاره دارد.

این قانون بازیافت زباله هاى الکترونیکى به میزان ۴ کیلوگرم به ازاى هر نفر را الزامى مى کند. در این راستا در کشورهاى پیشرفته به موجب قانون بازیافت زباله هاى الکترونیکى تولیدکنندگان موظف هستند بودجه طرح هاى بازیافت را تأمین کنند و خرده فروشان خدمات بازپس گیرى را در اختیار مشتریان قرار دهند. مانند hp در ژاپن ، هنگام فروش کالا، مبلغى را نیز به عنوان بازیافت مى گیرد تا بعد از اسقاطى شدن کالاى الکترونیکى ، آن را بار دیگر وارد چرخه مصرف کند.

اما متأسفانه این روند در ایران توسط هیچ کدام از تولیدکنندگان انجام نمى شود. لیائى مدیرکل صنایع برق، الکترونیک و فناورى اطلاعات وزارت صنایع و معادن در این باره مى گوید: با اختصاص تسهیلات از حساب ذخیره ارزى از سال آینده بازیافت زباله هاى الکترونیکى در کشور آغاز خواهد شد.

وى با اشاره به این که وزارت صنایع و معادن با همکارى سازمان حفاظت محیط زیست قصد دارد، در جهت جذب سرمایه گذاران در زمینه بازیافت زباله هاى الکترونیکى اقدام کند، تصریح کرد: کلیه وسایل دیجیتالى نظیر تلویزیون، رادیو، رایانه، چاپگر، دوربین ، مایکرویو، ماشین لباسشویى قابلیت بازیافت دارند.

براساس این گزارش، آژانس اروپایى محیط زیست پس از یک بررسى و محاسبه انجام شده در همه کشورها گزارش داده که حجم سالانه ضایعات الکترونیکى در سال گذشته ۴۰ میلیون تن بوده. یعنى سه برابر سریع تر از مجموع ضایعات و زباله هاى تولید شده توسط انسان در حال اضافه شدن است. لازم به ذکر است هم اکنون بیش از ۴ میلیون رایانه از دور خارج شده در کشور ما وجود دارد.

مؤسسه gartner طى تحقیقات جدید خود نیز اعلام کرده است: تعداد رایانه هاى موجود در جهان از مرز یک میلیارد گذشته است و این بدان معناست که به طور متوسط از هر ۷ نفر در جهان، یک نفر از رایانه بهره مند است و این حاصل رشد ۱۲ درصدى تعداد رایانه ها در هر سال نسبت به سال گذشته است. ضمن این که پیش بینى ها نشان مى دهد که قرار است یک میلیارد رایانه در ۶ سال آینده در کشورهاى در حال توسعه به فروش برسد.

در کنار این رشد چشمگیر، میزان زباله هاى الکترونیکى نیز روبه افزایش است. با توجه به سرعت پیشرفت تکنولوژى در عرصه کامپیوتر و الکترونیک عمر مفید این تجهیزات و کالاها در جهان ۲ تا ۳ سال و در ایران تا ۵ سال و یا بیشتر مى باشد.

به هر ترتیب در ایران حدود ۴ میلیون رایانه باید از رده خارج شود. که این امر بایستى توسط متخصصان بازیافت انجام گردد. در صورت بازیافت صحیح حجم قابل توجهى طلا و آلومینیوم استخراج مى شود. همچنین حدود ۱۵ میلیون تلویزیون لامپى اسقاطى داریم که بایستى از زنجیره معرف خانوارها خارج شود.